2
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
3
عضو هیات علمی دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران
4
عضو هیات علمی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران. ایران
چکیده
شبه جزیره بالکان یکی از بی ثبات ترین مناطق اروپا و جهان است که همواره مورد توجه قدرت های منطقه ای و جهانی می باشد. این منطقه دارای نیروهای واگرای قومی و مذهبی است، که دائما با یکدیگر در حال رقابت هستند. با فروپاشی یوگسلاوی سابق ژئوپلیتیک منطقه بالکان دچار تغییرات اساسی شد، که به جنگ های خونین قومی و مذهبی خصوصا جنگ بوسنی و هرزگوین و بحران کوزوو، منجر شد. در این منازعات بازیگران متعدد هر یک بدنبال تحقق اهداف و مطامع محلی، منطقه ای و جهانی خویش بودند. به جهت اهمیت موضوع و سرنوشت مسلمانان بالکان بر آن شدیم تا از منظر چالش های ژئوپلیتیکی مسلمانان، به بررسی و ریشه یابی سرچشمه های بحران و تاثیرآن بر وضعیت مسلمانان بالکان که یک تجربه تاریخی حائز اهمیت می باشد بپردازیم. از این رو پژوهش حاضر در پی آن است تا با استفاده از روش تاریخی، توصیفی و تحلیلی و متغیرهای تعیین شده بر اساس عوامل ثابت و متغیر ژئوپلیتیک، نقش عوامل متعدد در بوجود آمدن بحران های این منطقه و میزان تاثیر گذاری آنها بر امنیت مسلمانان، بویژه کشور بوسنی و هرزگوین و کوزوو را شناسایی و در جهت راه های رسیدن به امنیت و صلح پایدار، بر پیوستن کشورهای منطقه به پیمان های منطقه ای و بین المللی بعنوان موثرترین راه های همگرایی بین اقوام و کشورها تاکید می نماید.
حافظنیا، محمدرضا و ریباز قربانینژاد (۱۳۹۸)، «عوامل ژئوپلیتیکی منازعه در روابط بینالملل»، تهران، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
خبرگزاری مهر (۱۳۹۸)، «مقدونیه شمالی به ناتو پیوست».
ذاکری، کاوه (۱۳۹۹)، «تحلیل چالشهای ژئوپلیتیکی مسلمانان در شبهجزیره بالکان»، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، رساله دکتری.
رحمانی، علی و محمد قدس (۱۳۷۷)، «بوسنی و هرزگوین چشمانداز آینده» تهران، ناشر وزارت خارجه.
رفیعی، حمید (۱۳۹۹)، «پیدایش سه مذهب اصلی مسیحیت»، سایت الشیعه.
زرگر، افشین (۱۳۸۵)، «مدلهای دولت - ملتسازی از مدل اروپایی تا مدل اوراسیایی»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال ۴ شماره ۷ ص ۶۷.
سید صالحی، غلامحسین (۱۳۹۵)، «بررسی دلایل فعال شدن اتحادیه اروپا در حوزه بالکان»، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، پایاننامه کارشناسی ارشد.
سیفزاده، سید حسین (۱۳۸۵)، «اصول روابط بینالملل» تهران، نشر میزان.
طباطبایی، سید جواد (۲۰۲۰)، «از خلافت تا دولت – ملت در بالکان»، سایت بالکانین.
طبرسا، نقی (۱۳۷۱)، «جنگ در بالکان»، تهران، انتشارات اطلاعات.
عابدپور، سعید (۱۳۸۴)، «مسئله هویت در بوسنی و هرزگوین»، تهران، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، شماره ۲۱ و ۲۲ ص ۲۶.
عزت بگوویچ، علی (۱۳۸۴)، «خاطرات علی عزت بگوویچ»، ترجمه محمدباقر پیپلزاده، تهران، نشر موسسه اندیشهسازان نور.
عزتی، عزتالله (۱۳۸۰)، «ژئوپلیتیک در قرن بیستویکم»، تهران، انتشارات سمت.
عسگری، حسن (۱۳۹۵)، «بالکان غربی یا یوگسلاوی سابق از گذشتهای تلخ تا آیندهای روشن»، تهران، موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر تهران.
قادری کنگاوری، روحالله (۱۳۹۶)، «ضعف و قوت دیپلماسی ایران در منطقه بالکان»، خبرگزاری تسنیم.
مسلموویچ، فکرت (۱۳۸۹)، «نقش جمهوری اسلامی ایران در دفاع و بازسازی بوسنی و هرزگوین»، ترجمه محمدباقر پیپلزاده، تهران، انتشارات دانشگاه امام حسین (ع).
میرطاهر، رضا (۱۳۹۸)، «شباهتها و تفاوتهای بالکان با خاورمیانه»، سایت فرهنگ اسلامی.
نوازنی، بهرام و سکینه فرجزاده (۱۳۹۰)، «شورای امنیت و تعارض اصل حق تعیین سرنوشت ملتها و حق حاکمیت ملی: مورد کوزوو»، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره ۴، ص ۲۲۸.
ولیاللهی ملکشاه، حبیبالله (۱۳۹۲)، «استقلال کوزوو، واقعیت نظام بینالملل»، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
ب. منابع انگلیسی
Sasa and Damir Banovic and Marina Barreiro (2018) The Political System of Bosnia and Herzegovina Institutions Actors Processes. Institute for political and International Studies.
peter (1983) Geography: A Modern Syntheses. Newyork: Harpereollins College Div.
Geoffrey and Harkavy. Robert (1997) Strategic Geography and the Changing Middle East.publisher: Carnegie Endowment for International peace
Gearoid Simon Dalby and Paul Routledge (1998). The Geopolities Reader. London & New York:Routledege