طراحی سامانه دیدبانی راهبردی و هشدار و پاسخ به‌هنگام در جنگ نرم

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار آیندهپژوهی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 دانشجوی دوره دکتری مدیریت آینده پژوهی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

جنگ نرم، واقعیتی غیرقابل انکار تلقی می‌شود اما علیرغم اهمیت و اولویت جنگ نرم دشمنان علیه کشورمان، تاکنون پژوهشی به طور مستقل و اختصاصی پیرامون «دیدبانی راهبردی و هشدار و پاسخ به‌هنگام در جنگ نرم تحقیق خاصی در کشور انجام نشده است. نوع این پژوهش، توسعه‏ای-کاربردی، روش پژوهش کیفی و طرح پژوهش، اکتشافی بوده است. برای گردآوری داده‏های پژوهش، نمونه‌گیری هدفمند انجام شد که پایان نمونه‌گیری هدفمند، دستیابی به اشباع نظری بوده است. مصاحبه‏های عمیق با 10 نفر از خبرگان حوزوی و دانشگاهی، پیاده‌سازی شد و تحلیل مضمون انجام گرفت تا بر اساس مضامین به دست آمده، فرایندهای دیدبانی و هشدار و پاسخ به‏هنگام به دست آیند. در پانل خبرگان نیز با حضور 7 تن، شاخص‏های جنگ نرم برآمده از زیرسامانه‏های طراحی شده در سامانه دیدبانی راهبردی و هشدار و پاسخ به‏هنگام به بحث و بررسی گذاشته شد تا پس از تعاطی افکار، کنشگران کلیدی در شبکه عملیاتی جنگ نرم شناسایی شوند. از مفهوم «قابلیت اعتماد» به عنوان معیاری برای جایگزینی روایی و پایایی در این پژوهش استفاده شد تا محقق با تکرار گام‏ها به بیشینه اطلاعات از بافتار راهبردی جنگ نرم، دست یابد و از دستاوردها و خروجی‏های سامانه طراحی شده با اطمینان بیشتری به شناسایی علایم ضعیف تغییر، درک نیات راهبردی دشمنان و هشدار به‏هنگام راهبردی پیرامون شگفتی‏سازهای آینده در جنگ نرم بپردازد. این فرایندها می‏تواند برای مدیریت راهبردی در جنگ نرم مورد استفاده قرار گیرد و با توجه به کمبود منابع دانشی در حوزه دیدبانی در کشور، برای افزایش کارآیی فعالیت‏های آینده‏پژوهی، راهگشا خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


فهرست منابع
، به نشانی: ir.khamenei.www( مدظلهالعالی( پایگاه اینترنتی مقام معظم رهبری
آذرو همکاران )7412(، الگوی ارزیابی قدرت آفند سایبری ارتش جمهوری اسلامی ایران، علوم و
فنون نظامی، مقاله ،2 دوره ،73 شماره ،14 صفحه .17-15
ایروانی )7411(، واکاوی مسئله جواز خدعه و دروغ در جنگ رسانهای. مشکوۀ، 41)7(، .13-51
ترابی و همکاران )7411(، انقلاب سایبری و تحول مفهوم جنگ اطلاعاتی در عرصه روابط بینالملل،
فصلنامه مطالعات بینالمللی، 71)4(، .15-41
توکلی و احمدیان )7411(، طراحی سامانه دیدبانی امنیت جامعه و بحرانهای اجتماعی، مطالعات
مدیریت راهبردی دفاع ملی، 0)11(، .112-205
حاجی صادقی )7134(، جنگ فرهنگی استکبار: اهداف-راهبردها. دوره ،4 شماره .7
حسنپور و همکاران )7411(، طراحی مدل دوفرایندی جنگ شناختی ارزشی با رویکرد هیجانی
در جامعه، روانشناسی نظامی، دوره ،75 شماره 2 - شماره پیاپی ،50 صفحه .771-37
دماری و همکاران )7133(، طراحی نظام دیدبانی سلامت جمهوری اسلامی ایران، پایش، 73)5(.
دهقان دهجمالی )7131(، نقش مراجع عظام و حوزههای علمیه در هشت سال دفاع مقدس جمهوری
اسلامی ایران و بهرهگیری از آن در جنگ احتمالی آینده )با تأکید بر جنگ نرم(، رساله دکتری،
دانشگاه عالی دفاع ملی.
رستمی و همکاران )7417(، بررسی تأثیر جنگ روانی بر اضطراب و ناکامی، راهبرد دفاعی،
.11-41 ،)01(21
رفیعیراد )7133(، بررسی میزان تأثیر فضای مجازی بر باورها و اعتقادات کاربران شبکههای
اجتماعی، مطالعات بینرشتهای دانش راهبردی، 71)47(، .221-217
سرمد و همکاران )7102(، روشهای تحقیق در علوم رفتاری، تهران: مؤسسه انتشارات آگاه.
شیخلری و همکاران )7130(، کاربست هوشمندی در دیدبانی، انتشارات دانشگاه و پژوهشگاه
عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی.
ن رشته ردی سال 71 ♦ شماره 2 ♦ پیاپی 14 ♦ تابستان 7415
لعاتبی
هب 10 مطا
شرا
ن
ایدا
شریفی )7417(، دشمنشناسی در بیانیه گام دوم انقلاب، مطالعات بینرشتهای دانش راهبردی،
.11-1 ،)41(72
صادقی و پدرام )7133(، فرایندهای دیدبانی هوشمند راهبردی، فصلنامه راهبرد.
صدری نوشآبادی، ص؛ و همکاران )7131(، طراحی نظام دیدبانی آموزش عالی با رویکرد
کارآفرینانه. مدیریت فرهنگ سازمانی، 71)4(، 025-015
عیوضی و همکاران )7412(، چالش کاوی بهرهگیری از دانش آیندهپژوهی در چرخه سیاستگذاری
فرهنگی، راهبرد اجتماعی فرهنگی سال ،72 شماره .40
کرسول )7131(، طرح پژوهش )رویکردهای کمی، کیفی و شیوه ترکیبی(، ترجمه داناییفرد و
صالحی، تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر.
محمدی و پدرام )7133(، طراحی سامانه دیدبانی راهآهن جمهوری اسلامی ایران در حوزه ترانزیت،
مطالعات راهبردی دفاع ملی، دوره ،4 شماره :75 .111-171
مؤمن )7412(. واکاوی شیوههای مقابله با نفوذ دشمن در جهاد تبیین مبتنی بر آموزههای صحیفه
سجادیه. دوفصلنامه )علمی-پژوهشی( دعاپژوهی، 1)4(، .711-37
مؤمنی زاهد )7130(، طراحی سامانه دیدبانی راهبردی )مطالعه موردی: سپاه پاسداران انقلاب
اسلامی(، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی
میرشاه ولایتی و همکاران )7130(، الگوی دیدبانی فناوری: فرایند و ساختاری برای رصد تحولهای
فناورانه، آیندهپژوهی دفاعی، 4)71(، .10-47
نصیرزاده و همکاران )7411(، جنگ ترکیبی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران )مطالعه موردی:
عوامل اثرگذار، پیشرانها و ابزارها، اهداف و نقاط آماج دشمن(، امنیت ملی، دوره ،74 شماره
،57 صفحه .12-3
طراحی سامانه دیدبانی راهبردی و هشدار و پاسخ بههنگام در جنگ نرم ♦ پدرام، صادقی 13
References
Bar, Shmuel (2010). The Soft War against Israel: Motivations and Solutions. Herzliya
Conference. Tel Aviv.
Chitty, N., Ji, L., & Rawnsley, G.D. (Eds.). (2023), The Routledge Handbook of Soft Power
(2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003189756
Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (Eds.). (2023). The Sage handbook of qualitative research
(3rd ed.). Sage Publications Ltd
Gordon, Theodore J. (2013), Futures Research Methodology V3.0, Environmental
Scanning, The Millenium Project, pp. 1-23.
Hines, A., Bengston, D. N., Dockry, M. J., & Cowart, A. (2018). Setting Up a Horizon
Scanning System: A U.S. Federal Agency Example, World Futures Review, 10(2), 136-
151.
Institute of Risk Management (IRM) (2019), Horizon Scanning: A Practitioner’s Guide.
USA.
Naeem, M. et al (2023), A Step-by-Step Process of Thematic Analysis to Develop a
Conceptual Model in Qualitative Research, International Journal of Qualitative
Methods, Volume 22: 1–18.
Seener, BM. (2024), Restoring Deterrence: Destabilising the Iranian Regime, the Henry
Jackson Society, USA
Wintle B. (2020). Bioengineering horizon scan 2020. Elife.