مطالعات بین‌ رشته‌ای دانش راهبردی

مطالعات بین‌ رشته‌ای دانش راهبردی

ظرفیت‌های راهبردی آیین تشییع «رهبر شهید» در تحول هویت جمعی؛ تحلیلی پدیدارشناختی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشجوی مقطع دکتری رشته امنیت ملی(گرایش مطالعات امنیت ملی) - دانشگاه عالی دفاع ملی
چکیده
آیین‌های جمعی، به‌مثابه کنش‌های هویت‌بخش و همبستگی‌آفرین، در بازتولید سرمایه اجتماعی و مشروعیت سیاسی جوامع، نقشی بنیادین ایفا می‌کنند. این مقاله با هدف کشف و توصیف «معنای زیسته» تحول هویت جمعی در آیین تشییع پیکر مطهر رهبرشهید حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(قدس‌الله نفس زکیه)، و به‌کارگیری روش پدیدارشناسی توصیفی «آمدئو جیورجی» انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیقِ نیمه‌ساختاریافته با 27نفر از شرکت‌کنندگان در آیین تشییع و شیوه نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری، گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در پنج گام مبتنی‌بـر روش جیورجی (احساس کلی، تشخیص واحدهای معنایی، تبدیل به زبان جامعه‌شناختی، ترکیب برای دستیابی به ساختار خاص و استخراج ساختار عـام) انجام پذیرفت. یافته‌ها نشان داد آیین تشییع رهبر شهید، به‌مثابه یک موقعیت مرزیِ پدیدارشناختی، با خارج کردن کنشگران از روال‌های روزمره و قراردادن آنان در فضای همراهی انبوه و ادراک حسّی مشترک، زمینه را برای فروپاشی مرزهای فردیت و همانندسازی با یک «مـایِ» بزرگ‌تر فراهم آورد. این فرایند از طریق مشارکت در کنش‌های آیینیِ نمادین و بازتعریف نسبتِ خود با آرمان‌های ملّی، دینی و انقلابی، به تحولی وجودی انجامید که در آن، کنشگر از «منِ فردی» به «مایِ تاریخی» گذر کرد. این تحول هویتی، با تقویت همبستگی مکانیکی، بازتولید مشروعیت نظام و افزایش میزان سرمایه اجتماعی همراه بوده و دلالت‌های راهبردی آن برای انسجام ملّی، به‌عنوان سرمایه نمادین پایدار در مواجهه با تهدیدات خارجی عمل می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 آبان 1405