رویکردی به مبانی فقهی جهاد ترکیبی برای مقابله با جنگ ترکیبی دشمن با تاکید بر بعد نظامی، اطلاعاتی و امنیتی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

جنگ ترکیبی با ابعاد متعدد شناختی و تغییر محاسبات ادراکی مسئولان و مچاهدان، اطلاعاتی و جاسوسی، امنیتی و ایجاد ناامنی، سیاسی تنش و فتنه، فرهنگی و هجمه به بنیادهای خانواده، اقتصادی و به‌‌هم‌ریختن ساختار مالی، اجتماعی و ایجاد آشوب و نظامی و هجوم گسترده راهبردی تهاجمی است که در آن، دشمن از همۀ عرصه‌های نبرد به‌طور هم‌زمان استفاده می‌کند تا به جبهۀ مورد هدف ضربه بزند و جهاد ترکیبی راهبردی دفاعی است که در آن به ابعاد متفاوت تهاجمی دشمن توجه شده است؛ جهاد ترکیبی با روشنگری براساس مبانی دینی و معارف اهل‌بیت (علیهم‌السلام) و با ایجاد هم‌افزایی و هم‌دلی در میان مردم و جهاد همه‌جانبه به پیروزی در نبرد حق می‌انجامد.

در این نوشتار، از تحلیل محتوای کیفی و توصیفی به روش استنباطی-اجتهادی استفاده شده و داده‌ها از مقالات و کتاب‌های مرتبط با فقه و در ارتباط با مبانی فقهی جهاد ترکیبی جمع‌آوری شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که جهاد ترکیبی راهبردی انقلابی و مقاومتی است که بر مبانی فقهی نفی سیبل و دفع سلطۀ دشمن، وجوب جهاد و دفاع از ارزش‌های دینی و وطنی، وجوب حفظ نظام و یاری به حکومت دینی برای برپایی عدالت بنا شده است. و نیز طبق مصلحت حفظ نظام، جواز تجسس از نیروهای خودی و ورود به حریم خصوصی دیگران و جاسوسی از دشمن و گزارش‌دهی به مقام ارشد برای اطلاع از وضعیت دشمن و شکل‌دهی عملیات نفوذی و جهاد ترکیبی برای مقابله با جنگ ترکیبی از دیدگاه فقهی صادر شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. منابع

    1. کتابنامه
    2. قرآن کریم. ترجمه الهی قمشه ای
    3. ابن‌سیده، علی‌بن‌اسماعیل (1421ق). المحکم و المحیط الاعاظم، بیروت: دارالکتب العلمیه.
    4. ابن‌فارس، احمد (1404ق). معجم مقائیس اللغة، قم: مکتب الاعلام الاسلامی‏.
    5. ابن‌قیم الجوزی، شمس‌الدین عبدالله محمد‌بن‌ابی‌بکر (1983). احکام اهل الذمۀ، تصحیح صبحی صالح، بیروت: دارالعلم للملایین.
    6. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم (1414ق). لسان العرب، چ3، بیروت: دار صادر.
    7. اسکندری، مصطفی (1389). «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، فصلنامۀ حکومت اسلامی، ش 58، ص 147-176.
    8. انصاری، باقر (1386). حقوق حریم خصوصی، تهران: سمت.
    9. انصاری، مرتضی (1415ق). کتاب المکاسب، قم: باقری.
    10. ایروانی، محمدباقر (1387). الحلقۀ الثالثۀ فی اسلوبه الثانی، چ3، قم: فقه.
    11. بجنوردی، سیدحسن‌بن‌آقابزرگ موسوی (1419). القواعد الفقهیة [۷ جلدی]، قم: الهادی.
    12. بیهقی، احمدبن‌الحسین‌بن‌علی (1403ق). سنن الکبری، بیروت: دارالفکر.
    13. جوهری، اسماعیل‌بن‌حماد (بی‌تا). الصحاح (تاج اللغۀ و صحاح العربیۀ)، بیروت: دارالعلم.
    14. حمیری قمی، عبدالله‌بن‌جعفر (بی‌تا). قرب الاسناد، تهران: کتابخانۀ نینوا.
    15. الخوری الشرتوتی، سعدی (1889م). اقرب الموارد، بیروت: بی‌نا.
    16. دعموش عاملی، علی (1382). دائرةالمعارف اطلاعات و امنیت در آثار و متون اسلامی، ترجمۀ غلامحسین قاری مهیاری و رضا گرمابدری، تهران: دانشگاه امام حسین (علیه‌السلام).
    17. راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین‌بن‌محمد. المفردات فی غریب القرآن، بیروت ـ دمشق: دار القلم- الدار الشامیة، 1412ق.
    18. سیمایی صرّاف، حسین (1379). «بررسی قاعدۀ نفی سبیل و بعضی از نمودهای آن در فقه و حقوق»، ماهنامۀ دادرسی، س 4، ش 20.
    19. صادقی تهرانی، محمد (1406). الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، چ2، قم: فرهنگ اسلامی.
    20. طباطبایی، سید محمدحسین (1417ق). تفسیر المیزان، قم: جامعه مدرسین.
    21. طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: ناصر خسرو.
    22. طریحی، فخر‌الدین‌بن‌محمد (1375). مجمع البحرین، تهران: دفتر فرهنگ اسلامی.
    23. العاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین‌بن‌علی (1383). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، تهران، بنیاد معارف اسلامی.
    24. العاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین‌بن‌علی (1390ق). کشف الریبۀ، چ 3، بی‌جا: دارالمرتضوی للنشر.
    25. العاملی، حسن‌بن‌زین‌الدین (بی‌تا)، معالم الدین وملاذ المجتهدین، بی‌جا، مؤسسة الفقه للطباعة والنشر.
    26. عزیزان، مهدی و دیگران (1393). امنیت در قران و سنت، قم: زمزم هدایت.
    27. فاروقی تهانوی، محمدعلی (1967). کشاف اصطلاحات الفنون، [افست] تهران، خیام.
    28. فاضل لنکرانی، محمد (1416). القواعد الفقهیۀ، قم، مؤسسۀ الکلام.
    29. فیاض، محمداسحق (1419ق). محاضرات فی اصول الفقه، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
    30. فیومی، احمدبن‌محمد (1414ق). المصباح المنیر فى غریب شرح الکبیر، قم، مؤسسۀ دارالهجرۀ.
    31. فیروزآبادی، محمدبن‌یعقوب (بی‌تا). القاموس المحیط، بیروت: دارالعلم.
    32. القرضاوی، یوسف (1431ق). فقه الجهاد دراسة مقارنة لاحکامه و فلسفته فی ضوء القرآن و السنۀ، قاهره: وهبه.
    33. کاشف‌الغطاء، جعفربن‌خضر (1388). کشف‌الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، قم: بوستان کتاب.
    34. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب (1365). الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیۀ.
    35. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب (1407ق). الکافی، چ4، تهران: دارالکتب الاسلامیۀ.
    36. کهوند، حامد (1395). «تحلیل فقهی ـ حقوقی مسئولیت نقض حق حریم خصوصی»، ویژه‌نامۀ همایش اطلاعات و مردم اطلاعاتی، تهران: دانشگاه افسری و پاسداری امام حسین (علیه‌السلام).
    37. مامقانی، عبدالله (1382). مناهج المتقین فی الفقه ائمۀ الحق و الیقین، نجف: بی‌نا.
    38. م‍ج‍ل‍س‌ الاع‍ل‍ی‌ للقاهره (1386ق). موسوعة جمال عبدالناصر فی الفقه الاسلامی، قاهره: م‍ج‍ل‍س‌ الاع‍ل‍ی‌ ل‍ل‍ش‍ئ‍ون‌ الاس‍لام‍ی‍ۀ.
    39. مجلسی، محمدباقر (1404ق). بحارالأنوار الجامعۀ لدررالاخبار الائمۀ الاطهار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    40. محقق، محمدباقر (1364). دائرۀ الفوائد در فرهنگ قرآن، تهران: بعثت.
    41. مصطفوی، حسن (1360). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    42. مطهری، مرتضی (1385)، نرم‌افزار مجموعه آثار، قم: علوم کامپیوتری نور.
    43. موسوی خمینی [امام]، سیدروح الله (1368). صحیفۀ نور، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
    44. موسوی خمینی [امام]، سیدروح الله (1385). صحیفۀ امام، نرم‌افزار صحیفۀ امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (قدس‌سره).
    45. موسوی خمینی [امام]، سیدروح الله (1386). تحریرالوسیله (ترجمه)، چ 2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (قدس‌سره).
    46. نجفی، محمدحسن (1362). جواهر الکلام، تصحیح عباس قوچانی، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
    47. الواقدی، محمدبن‌عمر (1409ق). المغازى، تحقیق مارسدن جونس، چ 3، بیروت: مؤسسة الأعلمى

    COPYRIGHTS

    2025 by the authors. Published by The National Defense University. This article is an open-access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0